Ο πρέσβης επί τιμή στην εκπομπή «Καλημέρα Λασίθι» για τον εσωτερικό κλυδωνισμό της Ισλαμικής Δημοκρατίας, τον «πόλεμο της πληροφορίας», τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης στα Στενά του Ορμούζ και το νέο γεωπολιτικό τοπίο στη Μέση Ανατολή.
Ο πρέσβης επί τιμή Γ. Αϋφαντής , μιλώντας στην εκπομπή «Καλημέρα Λασίθι», επιχείρησε να αποτυπώσει το ευρύτερο γεωπολιτικό σκηνικό των ημερών με επίκεντρο το Ιράν, προειδοποιώντας ότι η δημόσια εικόνα των εξελίξεων συχνά «φιλτράρεται» μέσα από έναν έντονο επικοινωνιακό πόλεμο. Όπως σημείωσε, σε κάθε σύγκρουση –και ειδικά στη Μέση Ανατολή– η πληροφορία γίνεται όπλο, με αποτέλεσμα να κυκλοφορούν αντιφατικές αφηγήσεις, επιλεκτικές εικόνες και «εύκολες» εξηγήσεις που δεν βοηθούν την κατανόηση.
Ακούστε παρακάτω τον πρέσβη επί τιμή Γ. Αϋφαντή:
«Τι πραγματικά συμβαίνει στο Ιράν»
Ο κ.Αϋφαντής τόνισε ότι προσπάθησε να διαμορφώσει μια πιο σφαιρική εικόνα μέσω ανθρώπων που γνωρίζει και εμπιστεύεται, οι οποίοι κατάφεραν να φύγουν από το Ιράν μέσω Τουρκίας. Η περιγραφή που –όπως είπε– του μετέφεραν επιβεβαιώνει ότι οι διαδηλώσεις είναι υπαρκτές, μαζικές και δυναμικές, ότι υπάρχει βία και από τις δύο πλευρές, και ότι το κλίμα είναι εξαιρετικά τεταμένο.
Παράλληλα, υπογράμμισε πως η απλοϊκή προσέγγιση «καθεστώς απέναντι σε αντιπολίτευση» δεν αρκεί για να ερμηνεύσει τη λειτουργία της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Όπως εξήγησε, το ιρανικό πολιτικό σύστημα είναι ένα σύνθετο, «παράλληλο» πλέγμα εξουσιών: υπάρχει Βουλή, υπάρχουν πολιτικοί σχηματισμοί και εκλογικές διαδικασίες, υπάρχουν υποψήφιοι με διαφορετικά προγράμματα και πολιτικές γραμμές. Όμως, όσοι συμμετέχουν σε αυτό το θεσμικό παιχνίδι αποδέχονται το Σύνταγμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας – και εκεί βρίσκεται, κατά τον ίδιο, η κρίσιμη διάκριση.
Στην κορυφή, όπως επανέλαβε, βρίσκεται ο Ανώτατος Θρησκευτικός Ηγέτης (ο Χαμενεΐ), ο οποίος έχει τον «τελευταίο λόγο» σε στρατηγικές επιλογές. Ταυτόχρονα, συνυπάρχει εκλεγμένος Πρόεδρος, ο οποίος λειτουργεί ως επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας, ενώ υπάρχουν και θεσμικά σώματα κληρικών που αποφασίζουν για ζητήματα ερμηνείας και εφαρμογής του ισλαμικού πλαισίου όχι μόνο σε επίπεδο κοινωνικών συμβόλων (π.χ. μαντήλα), αλλά και σε θέματα πολιτικής κατεύθυνσης, διεθνών συμμαχιών και “υποχρεώσεων” αλληλεγγύης προς άλλους λαούς.
Το εσωτερικό μέτωπο και ο οικονομικός παράγοντας
Κατά τον πρέσβη, το σημερινό ιρανικό πρόβλημα είναι πλέον πρωτίστως εσωτερικό: το καθεστώς «παλεύει για τη ζωή του» υπό το βάρος μιας χρόνιας οικονομικής ασφυξίας, όπου ο πληθωρισμός, οι κυρώσεις και η διολίσθηση της καθημερινής ευημερίας πιέζουν την κοινωνία. Υπενθύμισε ότι η οικονομική διάσταση είναι συχνά ο καταλύτης που μετατρέπει μια πολιτική δυσαρέσκεια σε μαζική κοινωνική έκρηξη.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη σκληρή κληρονομιά της επαναστατικής βίας μετά το 1979, με αναφορές σε διώξεις, εκτελέσεις και μηχανισμούς φόβου που διαμόρφωσαν ένα πολιτικό περιβάλλον χωρίς «ομαλούς» κανόνες κοινοβουλευτικής αντιπαράθεσης με δυτικούς όρους. Στο πλαίσιο αυτό, σημείωσε ότι η αντιμετώπιση των διαδηλωτών και οι συλλήψεις δημιουργούν ένα δραματικό πεδίο ανθρωπίνου ρίσκου, με την «τύχη» των κρατουμένων να μετατρέπεται σε κρίσιμη παράμετρο διεθνούς πίεσης.
Ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης: Στενά του Ορμούζ και παγκόσμια οικονομία
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Αϋφαντής στο ενδεχόμενο ενός ανεξέλεγκτου εμφυλιακού ή μιας ευρύτερης αποσταθεροποίησης που θα μπορούσε να πλήξει την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Υπογράμμισε ότι ένα σενάριο ανάφλεξης που επηρεάζει τα Στενά του Ορμούζ θα είχε αλυσιδωτές συνέπειες, καθώς από εκεί διέρχεται κρίσιμο ποσοστό της παγκόσμιας ροής πετρελαίου. Με απλά λόγια: μια τέτοια εξέλιξη θα μετέφερε το σοκ από τη Μέση Ανατολή στην αντλία της βενζίνης – «και στην Ιεράπετρα», όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε στην κουβέντα.
Στη συλλογιστική του ενέταξε και τον ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας. Κατά τον ίδιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να περιορίσουν τα ενεργειακά πλεονεκτήματα της Κίνας, η οποία απορροφά σημαντικές ποσότητες ιρανικού πετρελαίου σε χαμηλότερες τιμές λόγω του πλαισίου κυρώσεων. Αυτό, είπε, εξηγεί γιατί η ενέργεια παραμένει στον πυρήνα των στρατηγικών αποφάσεων.
Το περιφερειακό αποτύπωμα του Ιράν και η «νέα φάση»
Ο πρέσβης επί τιμή υποστήριξε ότι το Ιράν έχει δεχθεί ισχυρά πλήγματα στη «σφαίρα επιρροής» του (Λίβανος, Συρία, ευρύτερα δίκτυα), γεγονός που το οδηγεί σε μια νέα φάση όπου αναγκάζεται να επαναπροσδιορίσει στάση και δυνατότητες. Σε αυτό το πλαίσιο μίλησε για την ανάγκη ενός modus vivendi – μιας πρακτικής συνύπαρξης – που ορισμένοι διεθνείς παίκτες επιχειρούν να οικοδομήσουν «πίσω από την κουρτίνα», ώστε να αποφευχθεί ο απόλυτος κατακερματισμός και η γενικευμένη ανάφλεξη.
Παράλληλα, ανέδειξε μια πλευρά της ιρανικής κοινωνίας που –όπως είπε– δεν χωρά εύκολα στα στερεότυπα: έφερε ενδεικτικά παραδείγματα για τη θέση των γυναικών σε απαιτητικούς επαγγελματικούς χώρους (όπως μεγάλα νοσοκομεία) και για το πολιτισμικό προϊόν της χώρας (κινηματογράφος), υποστηρίζοντας ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη από την «καρικατούρα» που συχνά αναπαράγεται.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για Ευρώπη και Ελλάδα
Στο κλείσιμο της παρέμβασής του, ο κ. Αυφαντής συνέδεσε την αστάθεια στη Μέση Ανατολή με τη συνολική αναδιάταξη ισχύος, την πίεση προς την Ευρώπη σε θέματα άμυνας και το πώς αυτό διαχέεται στις κοινωνίες (κόστος, κοινωνικές ισορροπίες, αγροτική πολιτική, ανταγωνισμός εισαγωγών). Υποστήριξε ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε δύσκολες επιλογές, ενώ η Ελλάδα οφείλει –κατά την άποψή του– να διαβάζει τις διεθνείς εξελίξεις όχι ως «μακρινό δελτίο ειδήσεων», αλλά ως παράγοντα που επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια, την οικονομία και τα εθνικά της περιθώρια κινήσεων.
Με κεντρικό μήνυμα ότι «τίποτα δεν είναι αιώνιο» στην πολιτική και ότι η ισχύς, η ενέργεια και οι συμμαχίες αλλάζουν ταχύτατα, ο πρέσβης επί τιμή κατέληξε πως για να σταθεί μια χώρα με αυτοπεποίθηση σε ένα τέτοιο περιβάλλον, χρειάζεται γνώση της ιστορίας, ρεαλισμό και στρατηγική προετοιμασία – όχι αυταπάτες και «εύκολες» αφηγήσεις.
