Η άφιξη των 76 μεταναστών στη νότια Κρήτη στο επίκεντρο της έρευνας των Report Mainz, Der Spiegel και ARD – Καθοριστική η συμβολή του Ηχώ 99.8.
Στο επίκεντρο της διεθνούς δημοσιογραφικής έρευνας για τη νέα μεταναστευτική διαδρομή από την ανατολική Λιβύη προς την Κρήτη βρέθηκαν τα Τέρτσα, όπου στα τέλη Ιουλίου εντοπίστηκαν 76 εξαντλημένοι πρόσφυγες και μετανάστες.
Την εικόνα από τη νότια Κρήτη κατέγραψε ο δημοσιογράφος Χάινερ Χόφμαν, σε έρευνα των Report Mainz, Der Spiegel και του γερμανικού δικτύου ARD. Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ, ο κ. Χόφμαν συνομίλησε με τον Ανδρέα Μαμαντόπουλο, ο οποίος μετέφερε τη γνώση και την εμπειρία του από τη διαχείριση των αλλεπάλληλων αφίξεων στην περιοχή της Ιεράπετρας.
Σημαντική ήταν και η συμβολή του Ηχώ 99.8 και τις δημοσιογράφου Μαρίας Τσαγκαράκη , που βοήθησε στην προετοιμασία, την επικοινωνία και την επιτόπια δημοσιογραφική έρευνα. Το διεθνές δημοσίευμα αποκαλύπτει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει στενότερη συνεργασία με τις δυνάμεις του Χαλίφα Χαφτάρ, παρά τις σοβαρές καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προκειμένου να περιορίσει τις μεταναστευτικές ροές προς την Κρήτη.
Διαβάστε παρακάτω το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του πολυβραβευμένου δημοσιογράφου Χάινερ Χόφμαν για τη νέα μεταναστευτική διαδρομή από τη Λιβύη προς τη νότια Κρήτη.
Πώς η ΕΕ επιτρέπει στον εαυτό της να εκβιάζεται από έναν αρχηγό πολιτοφυλακής
Η ΕΕ σχεδιάζει στενότερη συνεργασία με την ανατολική Λιβύη για να κλείσει η μεταναστευτική διαδρομή προς την Κρήτη. Αυτό αποκαλύπτεται σε εμπιστευτικά έγγραφα που περιήλθαν στην κατοχή των Report Mainz και Der Spiegel. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η Ευρώπη παραδίδεται για άλλη μια φορά σε έναν αυταρχικό ηγέτη.
Από τον Χάινερ Χόφμαν , SWR
Στα τέλη Ιουλίου, στη νότια ακτή της Κρήτης, μια ομάδα 76 προσφύγων βρίσκεται εξαντλημένη στην παραλία. Μόλις διέσχισαν τη θάλασσα, έχοντας ξεκινήσει από την ανατολική Λιβύη. Μόλις λίγα μέτρα μακριά, οι τουρίστες πλατσουρίζουν στο νερό - μια σκηνή που έχει γίνει ολοένα και πιο συχνή τα τελευταία δύο χρόνια. Σκάφη που μεταφέρουν μετανάστες φτάνουν επανειλημμένα στην Κρήτη μέσω αυτής της διαδρομής.
Η ανατολική Λιβύη κυβερνάται από τον αρχηγό της πολιτοφυλακής Χαλίφα Χαφτάρ και τους γιους του. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους κατηγορούν για εγκλήματα πολέμου. Οι δυνάμεις του Χαφτάρ πολέμησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα εναντίον της κυβέρνησης στην πρωτεύουσα, Τρίπολη, και η χώρα είναι διχασμένη. Η ΕΕ δεν αναγνωρίζει το καθεστώς του Χαφτάρ στην ανατολική Λιβύη. Αλλά τώρα ο αρχηγός της πολιτοφυλακής κρατάει ένα ατού: τους πρόσφυγες.
«Οι μετανάστες ως επιχειρηματικό μοντέλο»
«Ο Χαφτάρ και οι γιοι του είναι σε θέση να ανοίγουν και να κλείνουν αυτές τις μεταναστευτικές οδούς όπως θέλουν, καθιστώντας ουσιαστικά την ΕΕ ευάλωτη σε εκβιασμούς. Και η ΕΕ παίζει με τον Χαφτάρ», λέει ο Wolfram Lacher, ειδικός για τη Λιβύη στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών και Ασφαλών Υποθέσεων (SWP). Η ΕΕ τώρα θέλει στην πραγματικότητα να συνεργαστεί με τον Χαφτάρ. Αυτό αποδεικνύεται από πολλά εμπιστευτικά έγγραφα που αποκτήθηκαν από το πολιτικό περιοδικό ARD Report Mainz και το περιοδικό Der Spiegel.
Οι Βρυξέλλες σκοπεύουν να χρηματοδοτήσουν, μεταξύ άλλων, τη μακροπρόθεσμη εκπαίδευση της ακτοφυλακής της ανατολικής Λιβύης, να παράσχουν σταθμό ραντάρ και να δημιουργήσουν ένα «κέντρο συντονισμού θαλάσσιας διάσωσης» στη Βεγγάζη. Ο στόχος δηλώνεται σαφώς: «να περιοριστεί η μετανάστευση». Οι λεγόμενες τεχνικές συνομιλίες βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και αρκετό καιρό, μεταξύ άλλων με αξιωματούχους από την ανατολική Λιβύη.
Τα εσωτερικά έγγραφα αποκαλύπτουν τώρα πώς η ΕΕ επέτρεψε στον εαυτό της να πιεστεί από τους Χαφτάρ - παρόλο που διέκρινε την απόπειρα εκβιασμού. Για παράδειγμα, το Γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών παρέθεσε απόσπασμα από μια συνάντηση στις Βρυξέλλες στις αρχές Ιουλίου: «Οι Χαφτάρ χρησιμοποίησαν τους μετανάστες ως μέσο για την επίτευξη ενός σκοπού και ως επιχειρηματικό μοντέλο. (...) Η ΕΕ μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να προσφέρει τίποτα στην ανατολική Λιβύη. Ας ελπίσουμε ότι αυτό θα αλλάξει». Αυτό αναφέρεται σαφώς στη σχεδιαζόμενη συνεργασία.
Απόδραση στην Ελλάδα Ανησυχία της Κρήτης για τη μετανάστευση από τη Λιβύη
Οι περισσότεροι μετανάστες επιχειρούν το επικίνδυνο πέρασμα από τη Λιβύη απευθείας στην Κρήτη. περισσότερο
Πρώτα προειδοποίηση, μετά υποστήριξη
Η ναυτική αποστολή της ΕΕ «IRINI» πρόκειται να λάβει νέα έμφαση. Προηγουμένως, η εντολή της αποστολής περιελάμβανε κυρίως την καταπολέμηση του εμπορίου όπλων και τη συλλογή πληροφοριών για το λαθρεμπόριο πετρελαίου - μια στρατηγική που απευθυνόταν κυρίως στο καθεστώς του Χαφτάρ. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα έγγραφα, η αναγνωρισμένη λιβυκή κυβέρνηση στην Τρίπολη είχε ταχθεί υπέρ μιας σημαντικά πιο αποφασιστικής προσέγγισης. Ωστόσο, αυτό συζητήθηκε επικριτικά σε εσωτερικές συναντήσεις της ΕΕ, επικαλούμενη τον έλεγχο των οδών διαφυγής από τον Χαφτάρ - υπήρξε απροθυμία να αντιταχθεί ο αρχηγός της πολιτοφυλακής.
Αντ' αυτού, η εκπαίδευση και ο εξοπλισμός των μονάδων της ανατολικής Λιβύης θα γίνεται πλέον μέσω της «IRINI». Αυτό σημαίνει ότι αντί να αναληφθεί δράση κατά του Χαφτάρ, θα υποστηριχθεί. Ο ίδιος ο διοικητής της «IRINI» συνέταξε το σχέδιο εκπαίδευσης για την ανατολική Λιβύη και γράφει σε εσωτερικό υπόμνημα: «Η ΕΕ δεν μπορεί να επιτρέψουν κανέναν δισταγμό» - διαφορετικά, «η μεταναστευτική πίεση θα αναζωπυρωθεί».
Μόλις τον Φεβρουάριο, το Γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών είχε προειδοποιήσει κατά της στενότερης συνεργασίας με την λιβυκή ακτοφυλακή και στα δύο μέρη της χώρας: «Λόγω πρόσφατων αναφορών για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εμπορία ανθρώπων στη Λιβύη (...) θεωρήσαμε την επέκταση της εκπαιδευτικής αποστολής της λιβυκής ακτοφυλακής αυτή τη στιγμή ως ένα εξαιρετικά προβληματικό σημάδι», σύμφωνα με εσωτερικό υπόμνημα με ημερομηνία 28 Φεβρουαρίου. Αλλά τώρα, η συνεργασία με την ανατολή είναι μια τελειωμένη υπόθεση.
Μετανάστευση Γιατί καθιερώνεται μια νέα διαδρομή προς την Ευρώπη
Σε λίγο περισσότερο από ένα χρόνο, ένας νέος μεταναστευτικός διάδρομος έχει αναπτυχθεί από την ανατολική Λιβύη προς την Ελλάδα.
Πυροβολισμοί εναντίον επιβαινόντων σε σκάφος με πρόσφυγες
Στο παρελθόν, μια μονάδα της ανατολικής Λιβύης έχει επανειλημμένα προσελκύσει την προσοχή: η Ταξιαρχία Tareq bin Zeyad, ή TBZ εν συντομία. «Είναι ακόμη πιο βάναυση από άλλες πολιτοφυλακές. Σταματούν βίαια τις βάρκες των προσφύγων», λέει η Neeske Beckmann της μη κυβερνητικής οργάνωσης Sea-Watch, η οποία παρακολουθεί τις λιβυκές μονάδες στη Μεσόγειο ως διευθύντρια πτήσεων. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως η Διεθνής Αμνηστία κατηγορούν την TBZ για εγκλήματα πολέμου. Η πολιτοφυλακή τελεί υπό τη διοίκηση του Σαντάμ Χαφτάρ, γιου του ηγέτη της πολιτοφυλακής Χαλίφα Χαφτάρ.
Μια έκθεση της Frontex, υπηρεσίας συνόρων της ΕΕ, αποκαλύπτει τη βιαιότητα της ζώνης TBZ στη θάλασσα. Περιγράφει ένα περιστατικό του Οκτωβρίου 2025, κατά το οποίο ένα πλοίο με το όνομα «Tareq bin Zeyad» σταμάτησε μια βάρκα με πρόσφυγες και πυροβόλησε τους επιβαίνοντες. Τρία άτομα τραυματίστηκαν σοβαρά. Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ζώνη TBZ «έθεσε σε κίνδυνο τη ζωή των προσφύγων».
Είναι αυτοί λοιπόν οι νέοι εταίροι της Ευρώπης; Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε, κατόπιν έρευνας, ότι δεν διατηρεί καμία επαφή με την Ταξιαρχία Ταρέκ μπιν Ζεϊάντ. Στόχος της ΕΕ είναι «να διαχειριστεί τη μετανάστευση, βελτιώνοντας ταυτόχρονα τις συνθήκες για τους μετανάστες και διασφαλίζοντας τη συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα».
Μέλη του TBZ σε εκπαιδευτικές συνεδρίες;
Διμερείς εκπαιδευτικές ασκήσεις με μονάδες της ανατολικής Λιβύης πραγματοποιούνται ήδη σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Τουλάχιστον δύο συμμετέχοντες σε αυτές τις ασκήσεις πιστεύεται από εμπιστευτικούς ανθρώπους ότι είναι μέλη της TBZ. Δημοσιεύουν φωτογραφίες της μονάδας τους στο TikTok, με τον έναν να γράφει: «TBZ, η οικογένεια». Ο δεύτερος σχολιάζει την εικόνα με: «TBZ» και δύο emoji με φλόγες.
Ένας από τους δύο φερόμενους υποστηρικτές του TBZ απάντησε σε ερώτημα του Report Mainz και του Spiegel. Αρχικά έγραψε ότι δεν ανήκε στην ταξιαρχία και ισχυρίστηκε ότι δεν γνώριζε τι ήταν το TBZ. Όταν ρωτήθηκε για τις συγκεκριμένες αναρτήσεις του, έγραψε στη συνέχεια: «Γαμήσου!»
Σύμφωνα με παρατηρητές, η TBZ είναι πλέον λιγότερο ανοιχτή στη δημόσια εικόνα της. Ο ειδικός σε θέματα Λιβύης Τζαλέλ Χαρτσάουι από το Βασιλικό Ινστιτούτο Ενωμένων Υπηρεσιών λέει: «Για να γίνει η συνεργασία με τις μονάδες της TBZ πιο αποδεκτή στο εξωτερικό, πολλές έχουν μετονομαστεί. Στην πραγματικότητα, εξακολουθούν να θεωρούν τους εαυτούς τους μέρος της μάρκας Tareq Ben Zeyad».
Ο Wolfram Lacher του Γερμανικού Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων και Υποθέσεων Ασφάλειας (SWP) ασκεί κριτική: «Όλοι γνωρίζουν ότι η πραγματική εξουσία στην ανατολική Λιβύη βρίσκεται στα χέρια των γιων του Χαφτάρ, και αυτό σημαίνει μονάδες όπως η TBZ. Αν συνεργαστείς μαζί τους, τότε συνεργάζεσαι με εγκληματίες, εγκληματίες πολέμου και διακινητές ανθρώπων».
