Στη Βουλή οι αποκλεισμοί των ατόμων με αναπηρία από τον «Τουρισμό για Όλους»

Με πρωτοβουλία της Βουλευτή Λασιθίου και Τομεάρχη Τουρισμού του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνας Σπυριδάκη, κατατέθηκε Ερώτηση προς τους Υπουργούς Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Τουρισμού σχετικά με την ανάγκη τροποποίησης του Προγράμματος «Τουρισμός για Όλους 2026-2027», ώστε να αρθούν οι αποκλεισμοί που δημιουργεί η ισχύουσα Κοινή Υπουργική Απόφαση για τα άτομα με αναπηρία, χρόνιες ή και σπάνιες παθήσεις.

Την κοινοβουλευτική πρωτοβουλία συνυπογράφουν η Ράνια Θρασκιά, Βουλευτής Α' Θεσσαλονίκης και Τομεάρχης Ψυχικής Υγείας, καθώς και ο Πέτρος Παππάς, Βουλευτής Κιλκίς και Τομεάρχης για τα Άτομα με Αναπηρία και τις Ευάλωτες Κοινωνικές Ομάδες.

Η Ερώτηση βασίζεται στην τεκμηριωμένη παρέμβαση της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.), του ανώτατου αντιπροσωπευτικού φορέα των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες ή και σπάνιες παθήσεις και των οικογενειών τους, η οποία, με επιστολή της προς τα αρμόδια Υπουργεία, επισημαίνει ότι το νέο πρόγραμμα, παρά τις επιμέρους βελτιώσεις, εξακολουθεί να δημιουργεί σοβαρούς αποκλεισμούς για εκείνους που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη στήριξης.

Στην Ερώτηση υπογραμμίζεται εξαρχής ότι η δυνατότητα πρόσβασης στις διακοπές και στον τουρισμό δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως προαιρετική κοινωνική παροχή, αλλά ως κατοχυρωμένο δικαίωμα.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται: «Η ισότιμη πρόσβαση στον τουρισμό, στις διακοπές, στον ελεύθερο χρόνο και στην αναψυχή δεν αποτελεί προνόμιο αλλά θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα. Για τα άτομα με αναπηρία, χρόνιες ή/και σπάνιες παθήσεις, η δυνατότητα συμμετοχής στην τουριστική δραστηριότητα συνδέεται άμεσα με την κοινωνική ένταξη, την αξιοπρέπεια, την ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής τους και προστατεύεται τόσο από το Σύνταγμα όσο και από τη Σύμβαση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία.»

Οι Βουλευτές επισημαίνουν ότι, παρά τις διακηρύξεις περί συμπεριληπτικού τουρισμού, η πραγματικότητα παραμένει εντελώς διαφορετική για χιλιάδες συμπολίτες μας.

Όπως σημειώνεται στην Ερώτηση: «Παρά τις διακηρύξεις περί κοινωνικής συνοχής και συμπεριληπτικού τουρισμού, η πραγματικότητα δείχνει ότι σημαντικές κατηγορίες συμπολιτών μας εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια ακόμη και στην άσκηση αυτού του στοιχειώδους δικαιώματος. Η οικονομική επιβάρυνση που συνεπάγεται η αναπηρία, το αυξημένο κόστος μετακίνησης και διαμονής, οι ανάγκες συνοδείας, η προσβασιμότητα των υποδομών και η γενικότερη ακρίβεια καθιστούν τις διακοπές για πολλές οικογένειες ουσιαστικά απρόσιτες.»

Στην Ερώτηση αναγνωρίζεται ότι η αύξηση της οικονομικής ενίσχυσης του προγράμματος κινείται προς θετική κατεύθυνση.

Ωστόσο, επισημαίνεται ότι η αύξηση αυτή από μόνη της δεν αρκεί.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται: «Θετική ασφαλώς μπορεί να θεωρηθεί η αύξηση της οικονομικής ενίσχυσης του προγράμματος, καθώς το voucher ανέρχεται πλέον στα 400 ευρώ για την υψηλή τουριστική περίοδο και στα 600 ευρώ για τη χαμηλή περίοδο. Πρόκειται για μία βελτίωση σε σχέση με προηγούμενες εφαρμογές του προγράμματος, η οποία κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, η αύξηση του ποσού από μόνη της δεν αρκεί για να αντιμετωπίσει τις πραγματικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία. Το κόστος ζωής έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, με τις ανατιμήσεις στα βασικά αγαθά, στην ενέργεια, στα καύσιμα και συνολικά στις υπηρεσίες να επιβαρύνουν δυσανάλογα τα άτομα με αναπηρία και τις οικογένειές τους.»

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις επισημάνσεις της Ε.Σ.Α.μεΑ., η οποία καταγράφει συγκεκριμένες αδυναμίες της νέας Κοινής Υπουργικής Απόφασης.

Όπως επισημαίνεται στην Ερώτηση: «Η Ε.Σ.Α.μεΑ. επισημαίνει ότι πολλά άτομα με αναπηρία, χρόνιες ή/και σπάνιες παθήσεις εξακολουθούν να αποκλείονται, παρά το γεγονός ότι εξαιρούνται από τα εισοδηματικά κριτήρια. Όπως αναφέρει, οι πληθωριστικές πιέσεις, η ακρίβεια στα βασικά αγαθά, η εκτόξευση του ενεργειακού κόστους και η συνολική αύξηση του κόστους διαβίωσης έχουν ουσιαστικά εξανεμίσει την πραγματική αξία της οικονομικής ενίσχυσης, με αποτέλεσμα πολλοί συμπολίτες μας να αδυνατούν και πάλι να πραγματοποιήσουν διακοπές.»

Οι Βουλευτές αναδεικνύουν ακόμη μια σειρά συγκεκριμένων προβλημάτων που επισημαίνει η Συνομοσπονδία.

Μεταξύ άλλων, ζητείται να ενταχθούν στους δικαιούχους όλα τα άτομα με ποσοστό αναπηρίας 50% και άνω, να προβλεφθεί αυξημένη οικονομική ενίσχυση λόγω του σημαντικά μεγαλύτερου κόστους μετακίνησης, διαμονής και υποστήριξης, καθώς και να καταργηθεί η διαδικασία της κλήρωσης για τα άτομα με αναπηρία, ώστε η ενίσχυση να χορηγείται αυτομάτως όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και σε μία ακόμη σοβαρή δυσλειτουργία της Κοινής Υπουργικής Απόφασης.

Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται: «Η Συνομοσπονδία αναδεικνύει επίσης μία ακόμη σοβαρή δυσλειτουργία της Κοινής Υπουργικής Απόφασης. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι η ιδιότητα του ατόμου με αναπηρία μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο μία φορά, είτε από το ίδιο το άτομο με αναπηρία είτε από γονέα για λογαριασμό του τέκνου του. Η ρύθμιση αυτή οδηγεί στον αποκλεισμό οικογενειών στις οποίες υπάρχουν περισσότερα από ένα άτομα με αναπηρία, δηλαδή ακριβώς των οικογενειών που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες οικονομικές και κοινωνικές δυσκολίες.»

Ανάλογο προβληματισμό προκαλεί και η πλήρης απουσία πρόβλεψης για συνοδούς.

Όπως αναφέρεται στην Ερώτηση: «Η Κοινή Υπουργική Απόφαση δεν προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής συνοδών δικαιούχων ή ωφελουμένων, παρά το γεγονός ότι για χιλιάδες άτομα με αναπηρία η παρουσία συνοδού αποτελεί απολύτως αναγκαία προϋπόθεση προκειμένου να μπορέσουν να ταξιδέψουν και να πραγματοποιήσουν διακοπές με ασφάλεια και αξιοπρέπεια. Η παράλειψη αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό κενό. Στην πράξη ακυρώνει την ίδια τη δυνατότητα αξιοποίησης του προγράμματος από μεγάλο αριθμό δικαιούχων, οι οποίοι, χωρίς τη δυνατότητα συνοδείας, αδυνατούν να κάνουν χρήση της επιδότησης ακόμη και αν επιλεγούν.»

Οι Βουλευτές τονίζουν ότι ένα πρόγραμμα που φέρει τον τίτλο «Τουρισμός για Όλους» οφείλει να ανταποκρίνεται ουσιαστικά στον τίτλο του.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται: «Η πρόσβαση στον τουρισμό δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μία απλή παροχή κοινωνικής πολιτικής. Αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ισότιμης συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία στην πολιτιστική ζωή, στον ελεύθερο χρόνο, στην αναψυχή και στη γενικότερη κοινωνική ένταξη. Ένα πρόγραμμα που φέρει τον τίτλο "Τουρισμός για Όλους" οφείλει να ανταποκρίνεται ουσιαστικά στον τίτλο του και να μην δημιουργεί αποκλεισμούς για εκείνους που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη στήριξης.»

Η Ερώτηση υπογραμμίζει ακόμη ότι οι προτάσεις της Ε.Σ.Α.μεΑ. δεν αποτελούν απλές παρατηρήσεις, αλλά τεκμηριωμένες εισηγήσεις του θεσμικά αναγνωρισμένου κοινωνικού εταίρου της Πολιτείας στα ζητήματα αναπηρίας, οι οποίες κατατέθηκαν πριν από την έναρξη εφαρμογής του προγράμματος, δίνοντας στην Κυβέρνηση τη δυνατότητα να προχωρήσει άμεσα στις αναγκαίες διορθωτικές παρεμβάσεις.

Με την εν λόγω Ερώτηση, οι Βουλευτές καλούν τους αρμόδιους Υπουργούς να απαντήσουν σε οκτώ κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με την πρόθεση της Κυβέρνησης να τροποποιήσει την ΚΥΑ πριν από την έναρξη εφαρμογής του προγράμματος, την ένταξη όλων των ατόμων με αναπηρία 50% και άνω στους δικαιούχους, την πρόβλεψη προσαυξημένης οικονομικής ενίσχυσης, την εξαίρεση των ατόμων με αναπηρία από τη διαδικασία της κλήρωσης, την άρση του αποκλεισμού οικογενειών με περισσότερα από ένα άτομα με αναπηρία, την πρόβλεψη ειδικής ενίσχυσης για τις οικογένειες αυτές, τη δυνατότητα συμμετοχής συνοδών και τα πρόσθετα μέτρα που προτίθεται να λάβει η Πολιτεία ώστε τα προγράμματα κοινωνικού τουρισμού να ανταποκρίνονται πραγματικά στις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες ή και σπάνιες παθήσεις και των οικογενειών τους, χωρίς αποκλεισμούς και διακρίσεις.