RSA: Αναξιοπρεπείς συνθήκες για τους μετανάστες – Τρίτη πύλη εισόδου στην Κρήτη η Ιεράπετρα με 928 αφίξεις το 2026

Το ρεπορτάζ της RSA για την Κρήτη και τη Γαύδο καταγράφει μια ιδιαίτερα δύσκολη πραγματικότητα γύρω από το μεταναστευτικό, με βασικό στοιχείο τις 8.552 αφίξεις προσφύγων και μεταναστών το πρώτο εξάμηνο του 2026, σε συνολικά 198 περιστατικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, η Κρήτη έχει μετατραπεί πλέον σε βασική πύλη εισόδου προς την Ελλάδα, καθώς περίπου το 70% των αφίξεων κατευθύνεται στο νησί. Παρά τη σημαντική αυτή μεταβολή, το ρεπορτάζ επισημαίνει ότι δεν έχει υπάρξει αντίστοιχος κρατικός σχεδιασμός για ασφαλείς, αξιοπρεπείς και οργανωμένους χώρους υποδοχής και προσωρινής φιλοξενίας.

Από τις 8.552 αφίξεις, οι περισσότερες καταγράφηκαν στο Ηράκλειο, με 3.850 άτομα, και ακολουθούν τα Χανιά με 2.859, η Ιεράπετρα με 928 και το Ρέθυμνο με 896. Οι περισσότεροι νεοαφιχθέντες προέρχονται από το Μπαγκλαντές, το Σουδάν, την Αίγυπτο, το Νότιο Σουδάν και την Ερυθραία. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι και ο αριθμός των ανηλίκων, που ανέρχεται σε 780 άτομα. Το ρεπορτάζ σημειώνει ότι μεταξύ των ανθρώπων αυτών υπάρχουν συχνά γυναίκες, παιδιά, βρέφη, ασυνόδευτοι ανήλικοι και άτομα που έχουν υποστεί βία ή βασανιστήρια.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις συνθήκες κάτω από τις οποίες φτάνουν οι άνθρωποι αυτοί στην Κρήτη και τη Γαύδο. Το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν ξανά ναυάγια, θάνατοι και αγνοούμενοι στη θαλάσσια διαδρομή από τη Βόρεια Αφρική. Στο ρεπορτάζ αναφέρονται περιστατικά στους Καλούς Λιμένες, έξω από την Ιεράπετρα, αλλά και περιπτώσεις ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους μετά από πολυήμερο ταξίδι κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Παράλληλα, καταγράφονται μαρτυρίες για ανθρώπους με σημάδια κακοποίησης, υποθερμία, αφυδάτωση, εγκαύματα και άλλα προβλήματα υγείας.

Κεντρικό ζήτημα του ρεπορτάζ είναι η απουσία κατάλληλων δομών υποδοχής και ταυτοποίησης. Η RSA τονίζει ότι, παρά τη συνεχιζόμενη αύξηση των αφίξεων, το κράτος δεν έχει προχωρήσει στη δημιουργία οργανωμένων δομών που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες. Στα Χανιά, η Αγυιά λειτουργεί ως προσωρινός χώρος, με κάποιες βελτιώσεις, όπως κουκέτες, στρώματα, κινητή κλινική και οικίσκους. Ωστόσο, το ρεπορτάζ επισημαίνει ότι ακόμη και εκεί υπάρχουν εκκρεμότητες, καθώς η αρμόδια υπηρεσία υποδοχής και ταυτοποίησης δεν έχει στελεχωθεί πλήρως.

Στο Ηράκλειο, η κατάσταση παρουσιάζεται ακόμη πιο προβληματική. Το λεγόμενο «Παλιό Ψυγείο» στο λιμάνι συνεχίζει να χρησιμοποιείται ως χώρος προσωρινής παραμονής, παρά την ακαταλληλότητά του. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι άνθρωποι κοιμούνται στο πάτωμα, σε κούτες, κουβέρτες ή λεπτά στρώματα, ενώ σε περιπτώσεις μεγάλης πίεσης αναγκάζονται να μένουν ακόμη και εκτός κτιρίου. Αναφέρονται ελλείψεις σε βασικές υποδομές, όπως ντους, βρύσες και επαρκής εξαερισμός, με αποτέλεσμα οι συνθήκες υγιεινής να χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα επιβαρυμένες.

Για την Ιεράπετρα, το ρεπορτάζ σημειώνει ότι οι νεοαφιχθέντες μεταφέρονταν το προηγούμενο διάστημα στο παλιό σχολείο των Καλογέρων. Εκεί υπήρχαν κάποιες στοιχειώδεις υποδομές, όπως τουαλέτα και, όταν χρειαζόταν, χημικές τουαλέτες. Ο Δήμος Ιεράπετρας αναλάμβανε τη σίτιση, την παροχή ειδών υγιεινής και τη μεταφορά προς το Ηράκλειο, ενώ σημαντικό ρόλο είχαν ο Ερυθρός Σταυρός, κάτοικοι, τοπικές ομάδες και οργανώσεις που συνεισέφεραν σε ρουχισμό, υπόδηση και βασικές ανάγκες.

Το ρεπορτάζ αναδεικνύει επίσης τις αντιδράσεις πολιτών, σωματείων και επιχειρηματικών κύκλων απέναντι στη δημιουργία δομών. Στα Χανιά υπήρξαν αντιδράσεις εργαζομένων για τις παρεμβάσεις στην Αγυιά, ενώ στο Ηράκλειο σημειώθηκαν κινητοποιήσεις, αποκλεισμοί δρόμων και παρεμβάσεις πολιτών σε δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια. Η RSA συνδέει αυτές τις αντιδράσεις με την έλλειψη έγκαιρης ενημέρωσης, την αδιαφάνεια, αλλά και την ενίσχυση ενός ξενοφοβικού δημόσιου λόγου.

Ένα ακόμη μεγάλο κεφάλαιο αφορά την ενίσχυση του ξενοφοβικού κλίματος. Το ρεπορτάζ καταγράφει αφίσες, διαδικτυακές κινητοποιήσεις, εθνικιστικά συνθήματα και επιθέσεις σε πολιτικά γραφεία στα Χανιά. Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε αντιφασιστικές συγκεντρώσεις και σε παρεμβάσεις φορέων, όπως ο Δικηγορικός Σύλλογος Ηρακλείου, που ζητούν ο δημόσιος διάλογος να γίνεται με νηφαλιότητα, τεκμηρίωση και μακριά από ρατσιστικές ή ξενοφοβικές αντιλήψεις.

Σημαντικό μέρος του ρεπορτάζ αφορά και τις μεταφορές προσφύγων και μεταναστών από την Κρήτη σε δομές του Ανατολικού Αιγαίου, κυρίως σε Κω, Λέρο και Σάμο. Οι μεταφορές αυτές προκάλεσαν αντιδράσεις από τοπικές αρχές και κοινωνίες, ενώ το Υπουργείο Μετανάστευσης έχει ανακοινώσει σχεδιασμό για ναυλωμένα πλοία που θα μεταφέρουν ανθρώπους από την Κρήτη προς την ηπειρωτική Ελλάδα.

Το ρεπορτάζ αναφέρεται ακόμη στις πολιτικές αποτροπής και στη συνεργασία με τις λιβυκές αρχές. Περιγράφεται η στρατηγική αποτροπής πριν από τον απόπλου, η ενίσχυση του Λιβυκού Λιμενικού με σκάφη και η παρουσία συνδέσμου του Ελληνικού Λιμενικού στη Βεγγάζη. Η RSA παρουσιάζει το ζήτημα αυτό μέσα στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτικής που επιχειρεί να περιορίσει τις αναχωρήσεις από τη Λιβύη, εγείροντας όμως ερωτήματα για τα δικαιώματα των ανθρώπων που επιχειρούν να φτάσουν στην Ευρώπη.

Τέλος, το ρεπορτάζ εστιάζει στην ποινικοποίηση προσφύγων και μεταναστών, με 221 συλλήψεις το πρώτο εξάμηνο του 2026 για διακίνηση, ανάμεσά τους και ανήλικοι. Παράλληλα, γίνεται λόγος για παρατεταμένη διοικητική κράτηση σε κρατητήρια, ακόμη και σε περιπτώσεις ανθρώπων που έχουν αθωωθεί από ποινικές κατηγορίες. Η RSA καταλήγει ζητώντας ασφαλή διάσωση στη θάλασσα, αξιοπρεπείς διαδικασίες υποδοχής και ταυτοποίησης, πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη και διερμηνεία, καθώς και τερματισμό της αυθαίρετης κράτησης και της ποινικοποίησης των προσφύγων.

  Δείτε περισσότερα  στον παρακάτω σύνδεσμο: https://rsaegean.org/el/kriti-gavdos-8-552-afixeis-to-proto-examino-tou-2026/