Ο Ευριπίδης Στεφάνου στην «Ιεραπετρίτικη Γη» για το DDT και το DDE στο αίμα παιδιών

6:02 π.μ. - Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2026
06:11 π.μ. - Παρ, 20/02/2026
Image: Ο Ευριπίδης Στεφάνου στην «Ιεραπετρίτικη Γη» για το DDT και το DDE στο αίμα παιδιών

Ο ομότιμος καθηγητής Χημείας και πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης Ευριπίδης Γ. Στεφάνου εξηγεί στον Ηχώ FM πώς ερμηνεύονται τα ευρήματα για τον θηλασμό και δηλώνει ανοιχτός σε συνεργασία για περιβαλλοντικές μετρήσεις στην Ιεράπετρα.

Δεκαετίες μετά την απαγόρευση του εντομοκτόνου DDT, το ίδιο και ο κύριος μεταβολίτης του, το DDE, εξακολουθούν να απασχολούν τους ερευνητές της μελέτης μητέρας–παιδιού «Ρέα». Σε δείγματα αίματος παιδιών από την ευρύτερη περιοχή του Ηρακλείου, η νεότερη ανάλυση έδειξε ότι η μεγαλύτερη διάρκεια θηλασμού συνδεόταν με υψηλότερες συγκεντρώσεις ορισμένων επίμονων ρύπων. Η συσχέτιση ήταν εντονότερη στην ηλικία των 4 ετών και, για το άθροισμα DDT και DDE, παρέμενε στατιστικά ανιχνεύσιμη και στα 11 χρόνια.

Τι σημαίνει αυτό το εύρημα για τις οικογένειες και τι χρειάζεται να μετρηθεί σε μια περιοχή με εκτεταμένη θερμοκηπιακή παραγωγή όπως η Ιεράπετρα; Στην εκπομπή «Ιεραπετρίτικη Γη» του Ηχώ FM 99,8, με τη Μαρία Τσαγκαράκη, μίλησε ο Ευριπίδης Γ. Στεφάνου, ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης, με ερευνητικό έργο στο Εργαστήριο Περιβαλλοντικών Χημικών Διεργασιών, πρώην πρύτανης του ιδρύματος και ένας από τους συγγραφείς της δημοσίευσης.

Τι έδειξε η νεότερη ανάλυση

Η δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό Environment International εντάσσεται στη μελέτη «Ρέα», η οποία ξεκίνησε την περίοδο 2007–2008 στο Ηράκλειο και παρακολουθεί μητέρες και παιδιά από την εγκυμοσύνη και για χρόνια μετά τη γέννηση. Στη νεότερη εργασία συνεργάστηκαν, μεταξύ άλλων, ερευνητές της Ιατρικής Σχολής και του Τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης και ο δρ Αντώνης Μυριδάκης, ερευνητής του Imperial College London.

Οι ερευνητές ανέλυσαν 947 μετρήσεις στον ορό αίματος 443 παιδιών, σε ηλικίες 4, 6,5 και 11 ετών. Στα παιδιά που είχαν θηλάσει για περισσότερο από τέσσερις μήνες, σε σύγκριση με όσα δεν είχαν θηλάσει, καταγράφηκαν υψηλότερες συγκεντρώσεις για το άθροισμα DDT και DDE, καθώς και για άλλους επίμονους ρύπους, όπως το εξαχλωροβενζόλιο (HCB) και τα πολυχλωριωμένα διφαινύλια (PCB). Προγενέστερη δημοσίευση της «Ρέας» είχε καταγράψει υψηλότερες συγκεντρώσεις DDE στα παιδιά ηλικίας 6,5 ετών σε σύγκριση με αντίστοιχα δημοσιευμένα δεδομένα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Τι σημαίνει το εύρημα για τον θηλασμό

Ο κ. Στεφάνου εξήγησε ότι ουσίες όπως το DDT και το DDE μπορούν να παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στον οργανισμό. Ο θηλασμός είναι μία από τις οδούς μέσω των οποίων ορισμένες ουσίες που έχουν ήδη συσσωρευτεί στον οργανισμό της μητέρας μπορούν να περάσουν στο παιδί. Η συγκεκριμένη ανάλυση εξέτασε δείκτες έκθεσης, δηλαδή τις συγκεντρώσεις των ουσιών στο αίμα. Η διερεύνηση πιθανών επιπτώσεων στην υγεία και στην ανάπτυξη των παιδιών αποτελεί αντικείμενο άλλων επιδημιολογικών αναλύσεων.

«Ο θηλασμός είναι μια ευλογία», είπε ο καθηγητής, απαντώντας σε ερώτημα ακροάτριας για το αν θα έπρεπε να θηλάσει για μικρότερο διάστημα. Όπως τόνισε, η πρόληψη αφορά τον περιορισμό της έκθεσης των γυναικών στους επίμονους ρύπους, ήδη πριν από την εγκυμοσύνη, με συστηματική παρακολούθηση των τροφίμων και του περιβάλλοντος. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει αποκλειστικό θηλασμό για τους πρώτους έξι μήνες και συνέχισή του με συμπληρωματικές τροφές έως τα δύο χρόνια ή και περισσότερο.

Ιεράπετρα: Το ερώτημα των μετρήσεων σε έδαφος, νερό, αέρα και θάλασσα

Στα παιδιά της «Ρέας», η σύγκριση μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών του Ηρακλείου δεν έδειξε στατιστικά σημαντική συσχέτιση του τόπου κατοικίας με τις συγκεντρώσεις των ρύπων, αφού συνυπολογίστηκαν παράγοντες όπως οι συγκεντρώσεις στο αίμα των μητέρων κατά την εγκυμοσύνη, η διατροφή και τα χαρακτηριστικά του νοικοκυριού. Για την Ιεράπετρα, η εικόνα της περιβαλλοντικής έκθεσης προϋποθέτει τοπικές μετρήσεις. Ο καθηγητής επισήμανε ότι στη βιβλιογραφία που εξέτασε η ομάδα του βρήκε λίγες ελληνικές μελέτες για τις συγκεκριμένες ουσίες στο έδαφος και στα τρόφιμα.

Στην εκπομπή τέθηκε το ερώτημα αν ο Δήμος Ιεράπετρας  σε συνεργασία με επιστημονικούς φορείς, θα μπορούσαν να δρομολογήσουν μια μελέτη για το έδαφος, το νερό, τον αέρα και το παράκτιο περιβάλλον. Η συζήτηση άγγιξε και τη διαχείριση των χρησιμοποιημένων πλαστικών θερμοκηπίου και των συσκευασιών φυτοπροστατευτικών προϊόντων. «Προφανώς, είμαστε ανοιχτοί σε κάθε συνεργασία», απάντησε ο κ. Στεφάνου, εξηγώντας ότι ο ίδιος θα μπορούσε να συμβάλει συμβουλευτικά και να υποδείξει εργαστήρια και οργανισμούς με την κατάλληλη τεχνογνωσία.

Ο καθηγητής αναφέρθηκε επίσης σε παλαιότερες δειγματοληψίες στο Τυμπάκι, όπου η ομάδα του είχε μελετήσει την έκθεση των εργαζομένων στον αέρα του θερμοκηπίου και μέσω του δέρματος. Με αφορμή εκείνη την εμπειρία, υπογράμμισε την ανάγκη ενημέρωσης και στήριξης των παραγωγών για την προστασία τους κατά την εργασία.

Για να αποκτήσει η Ιεράπετρα δικά της δεδομένα, έθεσε ως προϋποθέσεις τον συντονισμό των αρμόδιων φορέων και τη χρηματοδότηση συστηματικών μετρήσεων.