Το έντομο καραντίνας εντοπίστηκε σε ανθοκομική επιχείρηση στην Π.Ε. Νήσων Αττικής – Δεν έχει διαπιστωθεί επίσημα παρουσία του στην Κρήτη.
Σε αυξημένη επαγρύπνηση καλούνται οι παραγωγοί κηπευτικών και ανθοκομικών φυτών, οι φυτωριούχοι και οι επαγγελματίες εμπορίας φυτικού υλικού, μετά την πρώτη επίσημη διαπίστωση στην Ελλάδα του επιβλαβούς οργανισμού καραντίνας Liriomyza sativae.
Σύμφωνα με την ενημέρωση της Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης Π.Ε. Ηρακλείου, η παρουσία του εντόμου επιβεβαιώθηκε από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο σε δείγμα φύλλων γυψοφίλης, από επιχείρηση παραγωγής δρεπτών ανθέων στην Περιφερειακή Ενότητα Νήσων Αττικής.
Μέχρι την έκδοση της ανακοίνωσης δεν έχει διαπιστωθεί επίσημα η παρουσία του σε άλλη περιοχή της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης. Η ενημέρωση αποσκοπεί στην έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων προσβολών και στην αποτροπή πιθανής εξάπλωσης.
Ποιες καλλιέργειες προσβάλλει
Το Liriomyza sativae είναι μικρό φυλλορυκτικό έντομο, οι προνύμφες του οποίου αναπτύσσονται στο εσωτερικό των φύλλων. Προσβάλλει μεγάλο αριθμό καλλιεργούμενων και καλλωπιστικών φυτών.
Στους ξενιστές του περιλαμβάνονται η τομάτα, η πιπεριά, η μελιτζάνα, η πατάτα, το αγγούρι, το πεπόνι, το καρπούζι, η κολοκύθα, το φασόλι, το μαρούλι, το λάχανο και το κουνουπίδι. Μπορεί επίσης να προσβάλει ανθοκομικά είδη, όπως η γυψοφίλη, το χρυσάνθεμο και η ζέρμπερα.
Όπως επισημαίνει η υπηρεσία, οι θερμές κλιματικές συνθήκες της Κρήτης, η έκταση των θερμοκηπιακών καλλιεργειών και η αφθονία φυτών-ξενιστών ευνοούν την ενδεχόμενη εγκατάσταση και εξάπλωσή του. Σε προστατευμένες καλλιέργειες μπορεί να αναπτύσσει πολλαπλές γενεές στη διάρκεια του έτους.
Τα συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή
Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι οι ακανόνιστες, ελικοειδείς λευκές στοές στα φύλλα, με ίχνη σκούρων αποχωρημάτων, τις οποίες δημιουργούν οι προνύμφες καθώς τρέφονται στο εσωτερικό τους.
Η προσβολή μπορεί να μειώσει τη φωτοσυνθετική επιφάνεια, να προκαλέσει πρόωρη φυλλόπτωση και σοβαρές ζημιές σε νεαρά φυτά, αλλά και να υποβαθμίσει την εμπορική αξία δρεπτών ανθέων και φυλλωδών λαχανικών.
Ωστόσο, τα συμπτώματα μοιάζουν με εκείνα άλλων ειδών λιριόμυζας που υπάρχουν ήδη στην Ελλάδα. Η εμφάνιση στοών δεν αρκεί για να επιβεβαιωθεί η παρουσία του συγκεκριμένου εντόμου, καθώς απαιτείται εργαστηριακός μορφολογικός ή μοριακός έλεγχος.
Πώς μεταφέρεται – Τι ζητείται από τους παραγωγούς
Η μεταφορά του σε νέες περιοχές γίνεται κυρίως μέσω φυτικού υλικού που φέρει αυγά ή προνύμφες, όπως φυτά προς φύτευση, δρεπτά άνθη και φυλλώδη λαχανικά.
Οι αρμόδιες υπηρεσίες καλούν τους επαγγελματίες να αναφέρουν άμεσα ύποπτες ή ασυνήθιστα έντονες προσβολές από λιριόμυζες, καθώς και περιπτώσεις αποτυχίας ελέγχου με τα συνήθη φυτοπροστατευτικά σκευάσματα.
Η έγκαιρη ενημέρωση και η εργαστηριακή ταυτοποίηση θεωρούνται κρίσιμες για τον περιορισμό πιθανής διασποράς.
Για πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με το Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου της Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης Π.Ε. Ηρακλείου, στο 2813 407920.
Η ανακοίνωση της Περιφέρειας Κρήτης
Σύμφωνα με το ΥπΑΑΤ, επιβεβαιώθηκε από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο η παρουσία του ενωσιακού επιβλαβούς οργανισμού καραντίνας Liriomyza sativae σε δείγμα φύλλων γυψοφίλης (Gypsophila spp.) από επιχείρηση παραγωγής δρεπτών ανθέων στην Π.Ε. Νήσων Αττικής. Πρόκειται για την πρώτη επίσημη διαπίστωση του είδους στην ελληνική επικράτεια. Μέχρι σήμερα δεν έχει διαπιστωθεί επίσημα η παρουσία του σε άλλη περιοχή της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης.
Ο επιβλαβής οργανισμός Liriomyza sativae
Το L. sativae (Diptera: Agromyzidae) είναι φυλλορυκτικό έντομο. Είναι ιθαγενές της αμερικανικής ηπείρου και έχει εξαπλωθεί στην Αφρική, την Ασία και την Ωκεανία. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπήρχε μέχρι σήμερα μόνο μία αναφορά, για ένα άτομο στη Μάλτα το 1995. Τα ενήλικα είναι μικρές μύγες μήκους 1–3 mm, μαύρου χρώματος με κίτρινη κεφαλή, κίτρινο θυρεό και κίτρινες πλευρικές περιοχές.
Βασικά βιολογικά στοιχεία και κύρια συμπτώματα προσβολής
Τα θηλυκά εναποθέτουν τα αυγά τους μέσα στο έλασμα του φύλλου και οι προνύμφες αναπτύσσονται εντός του μεσόφυλλου δημιουργώντας χαρακτηριστικές ακανόνιστες, ελικοειδείς στοές λευκού χρώματος στα φύλλα, με ίχνη σκούρων αποχωρημάτων. Οι ώριμες προνύμφες νυμφώνονται κατά κανόνα στο έδαφος. Σε θερμοκρασίες 20-30οC ο βιολογικός κύκλος ολοκληρώνεται σε 2-3 εβδομάδες. Η προσβολή μπορεί να προκαλέσει μείωση της φωτοσυνθετικής επιφάνειας, πρόωρη φυλλόπτωση, σοβαρές ζημιές σε νεαρά φυτά και υποβάθμιση της εμπορικής αξίας δρεπτών ανθέων και φυλλωδών λαχανικών. Επισημαίνεται ότι τα συμπτώματα δεν διαφοροποιούνται μακροσκοπικά από εκείνα άλλων ειδών Liriomyza που υπάρχουν ήδη στη χώρα (L. trifolii, L. huidobrensis, L. bryoniae) και επομένως, η ασφαλής ταυτοποίηση απαιτεί εργαστηριακό μορφολογικό ή μοριακό έλεγχο.
Φυτά-ξενιστές και φυτοϋγειονομική σημασία
Το έντομο είναι εξαιρετικά πολυφάγο, με ξενιστές σε τουλάχιστον 14 βοτανικές οικογένειες, κυρίως Solanaceae, Fabaceae, Cucurbitaceae και Asteraceae. Στους κύριους ξενιστές περιλαμβάνονται η τομάτα, η πιπεριά, η μελιτζάνα, η πατάτα, το αγγούρι, το πεπόνι, το καρπούζι, η κολοκύθα, το φασόλι, το μπιζέλι, το μαρούλι, το λάχανο, το κουνουπίδι, το βαμβάκι, είδη Allium, καθώς και καλλωπιστικά φυτά όπως η γυψοφίλη, το χρυσάνθεμο και η ζέρμπερα. Οι θερμές κλιματικές συνθήκες της Κρήτης, η έκταση των θερμοκηπιακών καλλιεργειών και η αφθονία ξενιστών ευνοούν την ενδεχόμενη εγκατάσταση και εξάπλωσή του, ιδιαίτερα σε προστατευμένες καλλιέργειες, όπου μπορεί να αναπτύσσει πολλαπλές γενεές καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους.
Τρόποι μετακίνησης και διασποράς
Η εισαγωγή και η διασπορά σε νέες περιοχές πραγματοποιούνται κυρίως μέσω διακίνησης φυτικού υλικού που φέρει αβγά ή προνύμφες, όπως φυτά προς φύτευση, δρεπτά άνθη και φυλλώδη λαχανικά. Τα ενήλικα έχουν περιορισμένη ικανότητα πτήσης και μπορούν να διασπείρονται σε μικρές αποστάσεις με τον άνεμο.
Κατόπιν των ανωτέρω, καλούνται οι παραγωγοί κηπευτικών και ανθοκομικών φυτών, οι φυτωριούχοι, οι έμποροι φυτών και φυτικών προϊόντων και οι λοιποί επαγγελματίες να βρίσκονται σε αυξημένη επαγρύπνηση και να ενημερώνουν άμεσα την Υπηρεσία μας σε περίπτωση ύποπτων ή ασυνήθιστα έντονων προσβολών από λιριόμυζες ή αποτυχίας ελέγχου με τα συνήθη φυτοπροστατευτικά σκευάσματα. Η έγκαιρη αναφορά και η εργαστηριακή ταυτοποίηση είναι κρίσιμες για τον περιορισμό πιθανής διασποράς.
Πληροφορίες: Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης Π.Ε. Ηρακλείου, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Π.Ε. Ηρακλείου, τηλ. 2813 407920.
Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ
ΖΗΔΙΑΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
