Η Ομότιμη Καθηγήτρια Διεθνούς Ασφάλειας αναλύει τις κοινωνικές και οικονομικές αιτίες που ενισχύουν την AfD και προειδοποιεί για τον κίνδυνο ενός ισχυρού άξονα ακροδεξιών και ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων στην Ευρώπη.
Η ενίσχυση της ακροδεξιάς στη Γερμανία, οι αιτίες που τροφοδοτούν την απήχησή της και οι πιθανές συνέπειες για την Ευρώπη βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνέντευξης που παραχώρησε στον Ηχώ 99,8 και στην εκπομπή «Καλημέρα Λασίθι» η Μαίρη Μπόση, Ομότιμη Καθηγήτρια Διεθνούς Ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς.
Με αφορμή τις τελευταίες εκλογικές εξελίξεις στη Γερμανία και την περαιτέρω ενίσχυση της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), η κ. Μπόση υπογράμμισε ότι δεν πρόκειται για ένα αιφνίδιο ή αποκλειστικά γερμανικό φαινόμενο. Όπως επισήμανε, ακροδεξιά κόμματα και κινήματα ενισχύονται τόσο στην Ευρώπη όσο και σε άλλες περιοχές του κόσμου, αξιοποιώντας την οικονομική ανασφάλεια, την κοινωνική δυσαρέσκεια και την απογοήτευση των πολιτών από τις κυβερνητικές πολιτικές.
«Δεν ευθύνεται μόνο το μεταναστευτικό»
Η κ. Μπόση προειδοποίησε ότι θα ήταν λανθασμένο να αποδοθεί η άνοδος της ακροδεξιάς αποκλειστικά στο μεταναστευτικό. Σύμφωνα με την ίδια, πρόκειται για το αποτέλεσμα ενός συνδυασμού παραγόντων: της φτωχοποίησης σημαντικού τμήματος της κοινωνίας, της ακρίβειας, της ενεργειακής κρίσης, της απώλειας θέσεων εργασίας και της αδυναμίας των πολιτικών ηγεσιών να παρουσιάσουν μια πειστική εναλλακτική πρόταση.
«Η άνοδος της ακροδεξιάς είναι μια διαδικασία που έχει ξεκινήσει εδώ και πολλά χρόνια, αλλά δεν της δόθηκε η απαιτούμενη σημασία», ανέφερε. Πρόσσε ότι οι σχετικές τάσεις ήταν ήδη ορατές μέσα από περιστατικά βίας, κοινωνικές κινητοποιήσεις και τη σταδιακή επιδείνωση των συνθηκών ζωής.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα προβλήματα της γερμανικής οικονομίας και της βιομηχανίας. Η υψηλή τιμή της ενέργειας, το κλείσιμο εργοστασίων, οι απολύσεις και ο ανταγωνισμός από τα φθηνότερα κινεζικά προϊόντα, όπως εξήγησε, δημιουργούν ένα περιβάλλον ανασφάλειας, μέσα στο οποίο τα απλοϊκά και λαϊκιστικά συνθήματα βρίσκουν ευκολότερα ακροατήριο.
Κοινός παρονομαστής ο εθνικισμός και ο ευρωσκεπτικισμός
Η Ομότιμη Καθηγήτρια σημείωσε ότι τα ακροδεξιά κόμματα της Ευρώπης δεν έχουν παντού τις ίδιες θέσεις. Συναντώνται, ωστόσο, σε ορισμένους βασικούς άξονες: στην αντιμεταναστευτική πολιτική, στον εθνικισμό, στην αμφισβήτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην αντίθεσή τους σε πλευρές της σημερινής οικονομικής και ενεργειακής πολιτικής.
Αναφέρθηκε στις πολιτικές εξελίξεις στη Γαλλία, την Ιταλία και τη Βρετανία, κάνοντας λόγο για μια σταδιακή και ολοένα εντονότερη συντηρητικοποίηση της Ευρώπης.
«Υπάρχει ο κίνδυνος δημιουργίας ενός ισχυρού ευρωπαϊκού άξονα ακροδεξιών και ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων», προειδοποίησε, επισημαίνοντας ότι η εξέλιξη αυτή μπορεί να προκαλέσει βαθύτερα κοινωνικά και πολιτικά ρήγματα.
Παράλληλα, εξέφρασε φόβους για πιθανή κλιμάκωση της βίας, όχι μόνο εναντίον μεταναστών και μειονοτήτων, αλλά και απέναντι σε όσους εκφράζουν διαφορετικές πολιτικές απόψεις.
Οι σχέσεις με τη Ρωσία και η στάση απέναντι στον πόλεμο
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε τη στάση της γερμανικής ακροδεξιάς απέναντι στη Ρωσία, την Ουκρανία και το ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με την κ. Μπόση, η AfD αξιοποιεί πολιτικά την επιθυμία ενός τμήματος της γερμανικής κοινωνίας να τελειώσει ο πόλεμος και να αποκατασταθούν οι οικονομικές και ενεργειακές σχέσεις με τη Ρωσία.
Η ακριβή ενέργεια και η επιβάρυνση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων αποτελούν, όπως είπε, κεντρικά σημεία αυτής της ρητορικής. Παράλληλα, η ενίσχυση των ακροδεξιών και ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων ενδέχεται να επηρεάσει τη συνοχή της κοινής ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας.
«Χρειάζεται άμεση κινητοποίηση των δημοκρατικών δυνάμεων»
Η κ. Μπόση τόνισε ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές ηγεσίες δεν φαίνεται να έχουν αντιληφθεί πλήρως το βάθος των εξελίξεων. Όπως σημείωσε, οι αντιδράσεις που καταγράφονται προέρχονται κυρίως από την κοινωνική βάση και λιγότερο από την πολιτική κορυφή.
«Εάν δεν κινητοποιηθούν άμεσα και συγκροτημένα οι δημοκρατικές φωνές, θα περάσουμε σταδιακά σε ακόμη πιο ακραίες μορφές», προειδοποίησε.
Κατά την ίδια, η αντιμετώπιση της ακροδεξιάς δεν μπορεί να περιοριστεί σε χαρακτηρισμούς ή απαγορεύσεις. Απαιτούνται πολιτικές που θα απαντούν στα πραγματικά προβλήματα των πολιτών: στην ακρίβεια, στην ενεργειακή ανασφάλεια, στην ανεργία, στις κοινωνικές ανισότητες και στην έλλειψη εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς.
Η συνέντευξη ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι οι εξελίξεις στη Γερμανία δεν αφορούν μόνο τη συγκεκριμένη χώρα. Η Γερμανία παραμένει η ισχυρότερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οποιαδήποτε βαθιά πολιτική μετατόπιση στο εσωτερικό της μπορεί να επηρεάσει την ευρωπαϊκή συνοχή, τη στάση απέναντι στους πολέμους, τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία, αλλά και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης.
