Το μήνυμα της Βουλευτού Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Κατερίνας Σπυριδάκη
Υπάρχουν στιγμές στην Ιστορία που μια και μόνο λέξη αποκτά το βάρος μιας ολόκληρης εποχής. Που ξεπερνά τα όρια μιας απόφασης και γίνεται σύμβολο αξιοπρέπειας, ελευθερίας και εθνικής ανεξαρτησίας.
Μια τέτοια στιγμή ήταν η 28η Οκτωβρίου του 1940.
Το «Όχι» εκείνης της ημέρας δεν ήταν η εύκολη επιλογή. Ήταν η δύσκολη. Ήταν η επιλογή ενός λαού που αρνήθηκε να υποταχθεί στη δύναμη του ισχυρότερου, που προτίμησε να αγωνιστεί παρά να συμβιβαστεί, που απέδειξε ότι η ελευθερία και η αξιοπρέπεια δεν είναι αξίες προς διαπραγμάτευση.
Ογδόντα έξι χρόνια μετά, τι σημαίνει άραγε για εμάς εκείνο το «Όχι»;
Αρκεί να το θυμόμαστε κάθε χρόνο στις παρελάσεις και στους πανηγυρικούς; Ή μήπως οφείλουμε να αναρωτηθούμε πόσο χώρο καταλαμβάνει το πραγματικό του νόημα στις επιλογές που κάνουμε σήμερα;
Γιατί μπορεί οι συνθήκες να έχουν αλλάξει, μπορεί οι προκλήσεις να είναι διαφορετικές, όμως το διαχρονικό δίλημμα ανάμεσα στην αξιοπρέπεια και την υποταγή, ανάμεσα στο συλλογικό συμφέρον και την ισχύ των λίγων, εξακολουθεί να υπάρχει.
Και ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση της εποχής μας να βρίσκεται ακριβώς εδώ: Τιμούμε το μεγάλο «Όχι» της Ιστορίας μας, αλλά πόσο εύκολα ανεχόμαστε τα μικρά και μεγάλα «Ναι» της καθημερινότητάς μας;
Τα «Ναι» στους συμβιβασμούς που παρουσιάζονται ως μονόδρομοι.
Τα «Ναι» στην κυριαρχία ισχυρών οικονομικών συμφερόντων που αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη επιρροή στις ζωές μας.
Τα «Ναι» στην ασυδοσία των καρτέλ, όταν η αγορά παύει να υπηρετεί την κοινωνία και η κοινωνία καλείται να προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της αγοράς.
Τα «Ναι» σε διευθετήσεις που ευνοούν τους λίγους, την ώρα που οι πολλοί καλούνται διαρκώς να κάνουν θυσίες.
Τα «Ναι» στη σιωπή, στην ανοχή, στην αντίληψη ότι τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει.
Δεν είναι, βέβαια, οι σημερινές κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις συγκρίσιμες με τη θυσία και τον αγώνα εκείνων που πολέμησαν τον φασισμό και τον ναζισμό. Θα ήταν ιστορικά άδικο να τις εξισώσουμε.
Εκείνο, όμως, που μπορούμε και οφείλουμε να κρατήσουμε ζωντανό είναι το βαθύτερο δίδαγμα της στάσης τους: ότι η δύναμη δεν γεννά αυτομάτως δίκαιο. Ότι το ισχυρότερο συμφέρον δεν είναι κατ' ανάγκη και το συμφέρον της πατρίδας. Και ότι η αξιοπρέπεια ενός λαού μετριέται και από την ικανότητά του να θέτει όρια στην αυθαιρεσία της ισχύος.
Γιατί η εθνική ανεξαρτησία δεν εξαντλείται στην εδαφική μας ακεραιότητα. Συνδέεται και με την ικανότητα μιας χώρας να αποφασίζει για το μέλλον της με γνώμονα τις ανάγκες των ανθρώπων της. Να προστατεύει τη δημοκρατία και τους θεσμούς της. Να διασφαλίζει ότι η οικονομική δύναμη δεν μετατρέπεται σε πολιτική εξουσία ανεξέλεγκτη από την κοινωνία.
Και ο πατριωτισμός δεν αποδεικνύεται μόνο με όσα λέμε για την πατρίδα μας, αλλά και με όσα είμαστε διατεθειμένοι να υπερασπιστούμε για τους ανθρώπους της.
Αυτό είναι, πιστεύω, το βαθύτερο χρέος μας απέναντι στη γενιά του '40.
Όχι να αναζητούμε εύκολες ιστορικές αναλογίες. Ούτε να οικειοποιούμαστε τις θυσίες της για να δικαιολογήσουμε τις σημερινές μας αντιπαραθέσεις.
Αλλά να διατηρούμε ζωντανή εκείνη την πολύτιμη ικανότητα να μη θεωρούμε την υποχώρηση αναπόφευκτη, την αδικία φυσιολογική και την υποταγή στον ισχυρότερο αυτονόητη.
Γιατί το «Όχι» του 1940 μάς διδάσκει, πάνω απ' όλα, ότι υπάρχουν αξίες μπροστά στις οποίες δεν χωρούν εύκολα «Ναι».
Σήμερα τιμούμε τις γυναίκες και τους άνδρες που αγωνίστηκαν, αντιστάθηκαν και θυσιάστηκαν για να μπορούμε εμείς να ζούμε ελεύθεροι.
Και τους τιμούμε ουσιαστικά όταν δεν αντιμετωπίζουμε την ελευθερία ως κληρονομιά που απλώς παραλάβαμε, αλλά ως ευθύνη που οφείλουμε να παραδώσουμε ακέραιη στις επόμενες γενιές.
Χρόνια πολλά στην Ελλάδα μας!
