Αναφορά προς τον Υπουργό Υγείας για την κρίση ψυχικής υγείας, την αύξηση των περιστατικών και την ανάγκη άμεσων, στοχευμένων πολιτικών πρόληψης
Αναφορά προς τον Υπουργό Υγείας κατέθεσε η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, φέρνοντας στη Βουλή ένα από τα πιο σκληρά και επώδυνα κοινωνικά δεδομένα των τελευταίων ετών: την ανησυχητική πρωτιά της Κρήτης στα περιστατικά αυτοκτονιών, όπως αυτή καταγράφεται στην ετήσια αποτύπωση του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών του Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ.
Όπως υπογραμμίζει η Βουλευτής Λασιθίου στην Αναφορά της, τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου «καταδεικνύουν την ανησυχητική αύξηση των περιστατικών αυτοκτονίας στην Ελλάδα», καθώς «το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 579 περιστατικά αυτοκτονίας, ενώ το 2024 τα αντίστοιχα περιστατικά ήταν 469». Πρόκειται για μια σαφή και ποσοτικά τεκμηριωμένη επιδείνωση, που δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως συγκυριακή διακύμανση, αλλά ως ένδειξη βαθύτερης κρίσης στη δημόσια υγεία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ηλικιακή διάσταση του φαινομένου. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά στην Αναφορά της η κα Σπυριδάκη, τα στοιχεία «καταδεικνύουν επίσης το μεγάλο ποσοστό στους αυτοτραυματισμούς των εφήβων», καθώς «σύμφωνα με την έρευνα, ένα ποσοστό που κυμαίνεται από 12% έως 16% στις ηλικίες 14 έως 19 ετών προβαίνει σε αυτοτραυματισμό», ενώ υπενθυμίζεται ότι «γνωρίζουμε επιστημονικά ότι μέρος αυτού του πληθυσμού είναι πολύ πιθανό να οδηγηθεί μελλοντικά σε αυτοκτονική συμπεριφορά». Η Αναφορά αναδεικνύει έτσι μια γενιά υψηλού κινδύνου, χωρίς επαρκή δίχτυα πρόληψης και έγκαιρης ψυχικής υποστήριξης.
Κομβικό σημείο της κοινοβουλευτικής παρέμβασης αποτελεί η γεωγραφική διάσταση των στοιχείων. Όπως τονίζεται ρητά στην Αναφορά, «σημαντική διάσταση στην ετήσια αποτύπωση του Παρατηρητηρίου είναι η γεωγραφική κατανομή των περιστατικών», με την Κρήτη να «καταγράφει τον υψηλότερο αριθμό αυτοκτονιών». Η Βουλευτής Λασιθίου επισημαίνει ότι το στοιχείο αυτό «αναδεικνύει τις ιδιαίτερες προκλήσεις στις νησιωτικές περιοχές, όπου η πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας παραμένει άνιση», φωτίζοντας τις χρόνιες ανισότητες μεταξύ κέντρου και περιφέρειας.
Παράλληλα, στην Αναφορά αναγνωρίζεται ρητά ότι «η αυτοκτονία έχει πολυπαραγοντική φύση», γεγονός που – όπως σημειώνεται – «καθιστά πιο αναγκαίες από ποτέ τις εξατομικευμένες παρεμβάσεις πρόληψης και τη διεπιστημονική προσέγγιση στη φροντίδα της ψυχικής υγείας». Η Βουλευτής Λασιθίου τονίζει ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου δεν μπορεί να περιορίζεται σε αποσπασματικά μέτρα ή γενικές διακηρύξεις, αλλά απαιτεί συνεκτική, τεκμηριωμένη και χωρικά στοχευμένη πολιτική.
Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα αποκτά και η αναφορά στην απουσία αξιόπιστων δεδομένων. Όπως επισημαίνεται στην Αναφορά, είναι «αναγκαία η εναρμόνιση των στοιχείων του Παρατηρητηρίου με τα επίσημα στατιστικά δεδομένα και η δημιουργία συστήματος καταγραφής αποπειρών αυτοκτονίας και αυτοτραυματισμών στις μονάδες υγείας». Η Βουλευτής υπογραμμίζει ότι «η μετάβαση προς ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό μοντέλο πρόληψης της αυτοκτονίας προϋποθέτει τη σύνδεση της επιστημονικής καινοτομίας με αξιόπιστα και έγκαιρα δεδομένα», κάτι που σήμερα απουσιάζει με ευθύνη της Πολιτείας.
Με την κοινοβουλευτική αυτή Αναφορά, η Κατερίνα Σπυριδάκη καλεί το Υπουργείο Υγείας να προχωρήσει άμεσα σε ουσιαστικές ενέργειες και να ενημερώσει τη Βουλή για τον σχεδιασμό του, υπογραμμίζοντας ότι η θλιβερή πρωτιά της Κρήτης δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με σιωπή ή αδράνεια. Η ψυχική υγεία είναι θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα – και η απουσία έγκαιρης πολιτικής απάντησης μετατρέπει ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας σε συλλογική αποτυχία.
«Όταν μια ολόκληρη Περιφέρεια βρίσκεται πρώτη στις αυτοκτονίες, δεν έχουμε το δικαίωμα να σωπαίνουμε. Πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένας άνθρωπος, μια οικογένεια, μια κοινωνία που δεν πρόλαβε, δεν άκουσε, δεν στήριξε. Η αυτοκτονία δεν είναι ατομική αποτυχία. Είναι δείκτης κοινωνικής πίεσης, ανισοτήτων, ελλείψεων και συλλογικής ευθύνης, είναι βαθιά κοινωνικό και πολιτικό ζήτημα. Η Κρήτη δεν χρειάζεται άλλες διαπιστώσεις, χρειάζεται δημόσιες δομές, πρόληψη, παρουσία του κράτους και πολιτικές που να φτάνουν έγκαιρα στον άνθρωπο. Η αδιαφορία και η καθυστέρηση κοστίζουν ζωές – και αυτό είναι ευθύνη που δεν παραγράφεται», δήλωσε χαρακτηριστικά κλείνοντας η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη.
