Η βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ εκφράζει στον Ηχώ 99,8 σοβαρές επιφυλάξεις για το άρθρο 30 της σύμβασης έρευνας υδρογονανθράκων και ζητά σαφείς διασφαλίσεις για τα εθνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα.
Η σύμβαση με τη Chevron για την έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στα θαλάσσια οικόπεδα νότια της Κρήτης προκαλεί ισχυρές πολιτικές αντιδράσεις, με τη βουλευτή Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, να διατυπώνει δημόσια σοβαρές επιφυλάξεις τόσο για την ουσία όσο και για τη χρονική συγκυρία κατά την οποία προωθείται.
Όπως επισημαίνει, η συζήτηση για τέτοιου είδους συμβάσεις δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια απλή επιχειρηματική δραστηριότητα, αφού αφορά ένα σύνθετο πεδίο που αγγίζει την ενέργεια, το περιβάλλον, τη γεωπολιτική ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο και, τελικά, τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας. Η ίδια υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα εμφανίζεται να αλλάζει διαρκώς κατεύθυνση στην ενεργειακή της πολιτική, καθώς από την «πράσινη ανάπτυξη» πέρασε εκ νέου στη συζήτηση για υδρογονάνθρακες, ενώ επανέρχεται ακόμη και η πυρηνική ενέργεια στο δημόσιο διάλογο. Κατά την άποψή της, αυτή η μετατόπιση αποδεικνύει την απουσία μιας συνεκτικής, μακροπρόθεσμης εθνικής στρατηγικής.
Η κ. Σπυριδάκη υπενθυμίζει ότι ήδη από το 2011 είχε διαμορφωθεί ένα θεσμικό πλαίσιο για την αξιοποίηση των υδρογονανθράκων, με πρόβλεψη ώστε μέρος των εσόδων να επιστρέφει στην κοινωνία, με αναφορά ακόμη και σε στοιχεία του λεγόμενου «νορβηγικού μοντέλου». Ωστόσο, όπως σημειώνει, η χώρα έχασε πολύτιμο χρόνο τα τελευταία χρόνια, καθώς υποτιμήθηκε η σημασία των ορυκτών καυσίμων, με αποτέλεσμα να χαθούν εταιρείες, τεχνικοί πόροι και αναπτυξιακές δυνατότητες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στο περιβαλλοντικό σκέλος της σύμβασης. Θεωρεί ότι το πλαίσιο περιβαλλοντικής προστασίας αποδυναμώνεται, ενώ αναφέρεται και σε ρήτρες που, όπως λέει, δυσκολεύουν την περαιτέρω αυστηροποίηση των περιβαλλοντικών όρων. Για τον λόγο αυτό προτείνει τη δημιουργία παρατηρητηρίων περιβάλλοντος σε όλες τις περιοχές όπου θα αναπτυχθούν σχετικές δραστηριότητες, ώστε να υπάρχει άμεση και διαρκής μέτρηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και ταχύτερη αντίδραση σε περίπτωση προβλήματος.
Το πιο κρίσιμο, όμως, σημείο της παρέμβασής της αφορά το άρθρο 30 και ειδικότερα την παράγραφο 3 της σύμβασης. Εκεί, σύμφωνα με τη βουλευτή, εισάγεται μια επικίνδυνη διατύπωση, καθώς προβλέπεται ότι οι γεωγραφικές συντεταγμένες των πλευρικών ορίων της σύμβασης μπορούν να αναθεωρηθούν στο μέλλον, εφόσον υπάρξει σχετική συμφωνία της Ελληνικής Δημοκρατίας με γειτονικά κράτη. Η ένστασή της εστιάζεται κυρίως στη λέξη «πλευρικά», την οποία χαρακτηρίζει αόριστη και πολιτικά επικίνδυνη.
Κατά την ίδια, αυτή η διατύπωση μπορεί να δημιουργήσει περιθώρια παρερμηνειών, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα κινείται σε ένα ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον, με ανοιχτά ζητήματα τόσο με τη Λιβύη όσο και με την Τουρκία. Υποστηρίζει ότι, ενώ η χώρα έχει ήδη συνάψει συμφωνία με την Αίγυπτο, το να παραμένει ανοιχτή μια γενική πρόβλεψη περί «πλευρικών ορίων» ενδέχεται να ερμηνευθεί ως έμμεση αποδοχή ότι υπάρχουν ακόμα σημεία υπό διαπραγμάτευση. Αυτό, όπως τονίζει, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τρίτες πλευρές ως νομικό ή πολιτικό έρεισμα.
Η κ. Σπυριδάκη σημειώνει επίσης ότι σε προηγούμενες αντίστοιχες συμβάσεις δεν υπήρχε η συγκεκριμένη ρήτρα με αυτή τη μορφή και ζητά ξεκάθαρες απαντήσεις: ποιος την εισηγήθηκε, γιατί προστέθηκε τώρα και τι ακριβώς διασφαλίζει. Όπως λέει, ούτε στη Βουλή δόθηκαν επαρκείς απαντήσεις, ούτε κατέστη σαφές αν αφορά αποκλειστικά το δυτικό όριο ή αν θα μπορούσε να επηρεάσει και το ανατολικό τμήμα του οικοπέδου, το οποίο συνδέεται άμεσα με τις γνωστές τουρκικές αμφισβητήσεις.
Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία και για τον ρόλο που ενδέχεται να διαδραματίσουν οι μεγάλες ενεργειακές εταιρείες σε μια περιοχή με ανοιχτές διεθνείς εκκρεμότητες. Όπως αναφέρει, όταν σε μια ζώνη δραστηριοποιούνται πολυεθνικοί ενεργειακοί κολοσσοί, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να ασκηθούν πιέσεις για πολιτικούς συμβιβασμούς, με στόχο την προστασία των επενδύσεων. Και αυτό, κατά την άποψή της, καθιστά ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη για απολύτως καθαρές και αδιαμφισβήτητες νομικές διατυπώσεις.
Σε ό,τι αφορά τα οφέλη για την τοπική κοινωνία, η βουλευτής αναφέρεται στο ποσοστό 5% που προβλέπεται για τις Περιφέρειες όπου θα αναπτυχθούν δραστηριότητες, επισημαίνοντας ωστόσο ότι χωρίς σοβαρό σχεδιασμό υποδομών, χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα και χωρίς πραγματική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, τέτοιες προβλέψεις μένουν συχνά στα χαρτιά. Υπογραμμίζει ακόμη πως η Κρήτη και ειδικά η ανατολική πλευρά του νησιού θα πρέπει από τώρα να συζητήσουν σοβαρά για τις υποδομές που ίσως απαιτηθούν στο μέλλον, εφόσον προχωρήσει η διαδικασία.
