Ο ναύαρχος ε.α. ανέλυσε τις εξελίξεις στη Μεσόγειο, τα drones, την υπόθεση του στολίσκου, την απομάκρυνση των Patriot και τις κινήσεις που χρειάζεται να κάνει η χώρα σε διπλωματικό, νομικό και επιχειρησιακό επίπεδο.
Για το νέο περιβάλλον αστάθειας που διαμορφώνεται στη Μεσόγειο, τις εξελίξεις με το Ισραήλ και τον στολίσκο αλληλεγγύης, την υπόθεση των drones, την απομάκρυνση των Patriot από την Κάρπαθο, αλλά και τις κινήσεις της Τουρκίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, μίλησε στον Ηχώ ο ναύαρχος ε.α. Στέλιος Φενέκος.
Ένα διεθνές περιβάλλον αβεβαιότητας
Ο κ. Φενέκος περιέγραψε ένα διεθνές σκηνικό στο οποίο, όπως είπε, κυριαρχεί πλέον η αβεβαιότητα. Τόνισε ότι οι φιλελεύθερες αντιλήψεις που στο παρελθόν διαμόρφωναν ένα πλαίσιο διεθνούς δικαίου, κανόνων και υποχρεώσεων, έχουν υποχωρήσει μπροστά στην άνοδο αυταρχικών ηγετών και πολιτικών που αποσταθεροποιούν το διεθνές σύστημα.
Όπως ανέφερε, αυτή η αβεβαιότητα αφορά μεγάλους διεθνείς παίκτες και επηρεάζει άμεσα και την Ελλάδα, η οποία καλείται να κινηθεί σε ένα περιβάλλον όπου οι κανόνες αμφισβητούνται και οι κρίσεις πολλαπλασιάζονται.
Η υπόθεση του στολίσκου και η στάση του Ισραήλ
Αναφερόμενος στο ρεσάλτο του Ισραήλ σε πλοία του στολίσκου αλληλεγγύης, ο κ. Φενέκος σημείωσε ότι το Ισραήλ δεν έχει δικαίωμα να δρα εκτός των χωρικών του υδάτων με τέτοιες πρακτικές. Όπως είπε, η εικόνα ανθρώπων δεμένων και εξευτελισμένων είναι απαράδεκτη για κάθε δημοκρατική και πολιτισμένη κοινωνία.
Σε ό,τι αφορά τον ρόλο της Ελλάδας, διευκρίνισε ότι η περιοχή έρευνας και διάσωσης δεν δίνει από μόνη της στην Ελλάδα δικαιοδοσία να επέμβει στην επιχείρηση. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι από τη στιγμή που υπήρχαν εγκαταλειμμένα σκάφη και πιθανός κίνδυνος ναυτικού ατυχήματος, η Ελλάδα θα μπορούσε να κινητοποιηθεί, καθώς πρόκειται για ζήτημα ασφάλειας ναυσιπλοΐας.
Τα drones και τα ερωτήματα για την προέλευσή τους
Ο ναύαρχος ε.α. αναφέρθηκε και στην υπόθεση των drones, εκφράζοντας σοβαρές επιφυλάξεις για το σενάριο ότι αυτά ελέγχονταν από πολύ μεγάλη απόσταση, ακόμη και από την Ουκρανία. Όπως είπε, τεχνολογικά κάτι τέτοιο δεν είναι εύκολο για την Ουκρανία, εκτός αν υπήρχε πλοίο ή ομάδα εδάφους κοντά στην περιοχή.
Επεσήμανε ότι ένα drone σε θαλάσσια περιοχή μπορεί να αποτελέσει σοβαρό κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα, καθώς θα μπορούσε να προκαλέσει ατύχημα σε κρουαζιερόπλοιο ή ακόμη και οικολογική καταστροφή αν έπληττε πετρελαιοφόρο.
Ο κ. Φενέκος σημείωσε ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να κινηθεί με τον τυπικό διπλωματικό τρόπο: να καλέσει τον Ουκρανό πρέσβη, να ζητήσει εξηγήσεις και να απαιτήσει αναλυτική ενημέρωση για το περιστατικό.
Η απομάκρυνση των Patriot από την Κάρπαθο
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην απομάκρυνση των Patriot από την Κάρπαθο. Όπως εξήγησε, τα Patriot είναι κυρίως αντιβαλλιστικά συστήματα, τα οποία έχουν νόημα όταν υπάρχει απειλή από βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς.
Ωστόσο, εκτίμησε ότι η απειλή από το Ιράν δεν έχει λήξει πλήρως και άρα η απομάκρυνση των Patriot έγινε βιαστικά. Επιπλέον, σημείωσε ότι εάν απομακρύνονται τέτοια συστήματα, θα πρέπει να παραμένουν ή να αναπτύσσονται άλλα αντιαεροπορικά συστήματα μικρού ή μεσαίου βεληνεκούς για την προστασία της περιοχής.
Σχολιάζοντας την αποστολή Mirage στην Κάρπαθο, ανέφερε ότι αν πρόκειται να παραμείνουν μόνιμα, τότε είναι μια θετική κίνηση. Αν όμως πρόκειται για προσωρινή παρουσία, θα πρέπει να υπάρξει πραγματική αντικατάσταση με κατάλληλα αντιαεροπορικά συστήματα.
Το νομοσχέδιο της Τουρκίας και το Αιγαίο
Για τις κινήσεις της Τουρκίας και το νομοσχέδιο που αφορά θαλάσσιες περιοχές και αρμοδιότητες, ο κ. Φενέκος εκτίμησε ότι η Άγκυρα πιθανότατα θα κινηθεί σε επίπεδο δικαιοδοσίας και αρμοδιοτήτων, χωρίς να μιλήσει ανοιχτά για κυριαρχία, ώστε να αποφύγει άμεση διεθνή αντίδραση.
Όπως είπε, αυτή είναι μια μορφή «διολίσθησης» σε ζητήματα δικαιοδοσίας, με στόχο η Τουρκία να διευρύνει σταδιακά τις διεκδικήσεις της. Υπογράμμισε ότι η Ελλάδα πρέπει να προετοιμαστεί σοβαρά και άμεσα.
Τι πρέπει να κάνει η Ελλάδα
Ο κ. Φενέκος πρότεινε συγκεκριμένες κινήσεις. Πρώτον, όπως είπε, η Ελλάδα πρέπει να απαντήσει κατά άρθρο σε κάθε σημείο του τουρκικού νομοσχεδίου που θεωρείται νομικά και πολιτικά προβληματικό.
Δεύτερον, να δημιουργηθεί ένας ολοκληρωμένος φάκελος ελληνικών θέσεων, στον οποίο θα καταγράφονται τα νομικά επιχειρήματα, τα κυριαρχικά δικαιώματα, οι θαλάσσιες ζώνες, ο χωροταξικός σχεδιασμός και όλες οι θέσεις της Ελλάδας για το θαλάσσιο περιβάλλον της. Ο φάκελος αυτός, όπως είπε, θα πρέπει να σταλεί σε διεθνείς οργανισμούς, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στον ΟΗΕ και στο ΝΑΤΟ.
Τρίτον, πρότεινε την ενίσχυση της ελληνικής ακτοφυλακής με μεγαλύτερα και ισχυρότερα σκάφη, ώστε να μπορεί να διαχειρίζεται καταστάσεις χαμηλότερης έντασης χωρίς να χρειάζεται να εμπλέκεται άμεσα το Πολεμικό Ναυτικό. Όπως τόνισε, απέναντι στα μεγάλα σκάφη της τουρκικής ακτοφυλακής, η Ελλάδα πρέπει να διαθέτει αντίστοιχη ή και ισχυρότερη παρουσία.
Διεθνές δίκαιο και γνωμοδοτήσεις
Ο κ. Φενέκος αναφέρθηκε και στη δυνατότητα της Ελλάδας να κινηθεί στο πεδίο των διεθνών γνωμοδοτήσεων. Όπως είπε, ακόμη κι αν δεν μπορεί να υπάρξει άμεσα προσφυγή για επίλυση διαφοράς με την Τουρκία, η Ελλάδα μπορεί να επιδιώξει γνωμοδοτήσεις από διεθνή δικαστικά όργανα.
Ειδικότερα, υποστήριξε ότι θα μπορούσε να ζητηθεί γνωμοδότηση για το αν τα νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, χωρίς απαραίτητα να κατονομαστούν χώρες. Μια τέτοια γνωμοδότηση, όπως είπε, θα αποτελούσε ισχυρό νομικό εργαλείο για την Ελλάδα.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να αξιοποιήσει το Διεθνές Δικαστήριο για το Δίκαιο της Θάλασσας στο Αμβούργο, δημιουργώντας έναν μηχανισμό που θα ζητά γνωμοδοτήσεις για παράνομες θαλάσσιες ενέργειες τρίτων χωρών εις βάρος ευρωπαϊκών συμφερόντων.
Ανατολική Μεσόγειος, ενέργεια και Τουρκία
Ο ναύαρχος ε.α. εκτίμησε ότι μετά την όποια αποκλιμάκωση της κρίσης με το Ιράν, η Ανατολική Μεσόγειος θα βρεθεί ακόμη πιο έντονα στο επίκεντρο λόγω ενεργειακών και γεωπολιτικών συμφερόντων.
Όπως είπε, η Τουρκία θα επιδιώξει να αποκτήσει μεγαλύτερο ρόλο στην περιοχή, να επηρεάσει θαλάσσιες δικαιοδοσίες και να εμποδίσει έργα όπως καλώδια ή αγωγούς, εφόσον αυτά δεν εξυπηρετούν τον δικό της σχεδιασμό.
Ανάγκη εθνικής συνεννόησης
Κλείνοντας, ο κ. Φενέκος στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη πολιτικής ομοψυχίας. Όπως είπε, τα ζητήματα που αφορούν την εθνική ασφάλεια, τη θάλασσα, την εξωτερική πολιτική και τη θέση της Ελλάδας στο διεθνές περιβάλλον δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με όρους μικροπολιτικής αντιπαράθεσης.
Τόνισε ότι θα πρέπει να υπάρχει τακτική ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών, ακόμη και με πρωτοβουλία του Προέδρου της Δημοκρατίας, ώστε να διαμορφώνεται κοινή εικόνα και ελάχιστη εθνική συνεννόηση σε κρίσιμα θέματα.
Όπως σημείωσε, η χώρα βρίσκεται σε μια περίοδο όπου η ανασφάλεια των πολιτών αυξάνεται, όχι μόνο λόγω της ακρίβειας και της οικονομικής πίεσης, αλλά και λόγω των διεθνών εξελίξεων. Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα χρειάζεται σοβαρότητα, προετοιμασία, θεσμική λειτουργία και καθαρή στρατηγική.
